Η πνοή των πνευμάτων

Κίνηση Πολιτῶν γιὰ τὴν Ἐπαναφορὰ τοῦ Πολυτονικοῦ Συστήματος

…«Ψιλὴ καὶ ὀξεῖα πάνω ἀπὸ ἄλφα. Δὲν εἶναι σὰν ὡραῖος φιόγκος γύρω ἀπὸ κοτσιδάκι, στὸ κεφάλι ἀγαπημένης ἀναμνήσεως;» ἔγραφε παλαιὸς φίλος…

Ἡ γραφὴ δὲν μεταφέρει μόνον πληροφορία γιὰ τὴν προφορά. Γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸν προορίζεται τὸ μαγνητόφωνο (καί, ἐν μέρει, ὁ εἰδικὸς ἐπὶ τούτου συμβολισμὸς τῆς λεξικογραφίας). Ἡ γραφὴ χάνει ὁρισμένα στοιχεῖα τῆς προφορᾶς, καὶ φέρει ἐπιπλέον ἄλλα: συντακτικά, μορφολογικά, ἐτυμολογικά, ἱστορικά, ἀκόμη καὶ αἰσθητικά. Τὸ κάθε ἕνα ἀπὸ αὐτά, σμιλεύθηκε ἀπὸ χιλιετίες παραδόσεως καὶ εἶναι ἀνεκτίμητο.

Ἡ ἀρχαία προφορά, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν διατηρεῖται σήμερα ὡς προφορά, εἶναι ἀναπόσπαστα δεμένη μὲ δομικὰ στοιχεῖα τῆς γλώσσας μας. Ἡ γλώσσα μας δὲν εἶναι προφορικὸς ἐργαλειακὸς κώδικας ἐκ τοῦ μηδενός. Φέρει στὸ παρόν της ὁλόκληρη τὴν ἱστορία της. Ἡ δασεῖα π.χ. εἶναι γράμμα ὑπαρκτό, τὸ ὁποῖο τὸ βλέπουμε στὴν σύνθεση τῶν λέξεών μας (ἀλλὰ καὶ στὶς ξένες, εὐρωπαϊκές, ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ εὐεργετηθεῖσες, γλῶσσες). Τὰ διαφορετικὰ ὀμόηχα φωνήεντα καὶ ὁ διαφορετικὸς τονισμός τους, ἀνεξαρτήτως τῆς σημερινῆς προφορᾶς, δηλοῦν διαφορετικὰ συντακτικὰ ἤ ἐτυμολογικὰ στοιχεῖα. Ἡ («ἱστορικὴ») ὀρθογραφία μας εἶναι ἡ ἴδια ἡ γλώσσα μας. Ἡ ἐπαρκὴς γνώσις καὶ ἀξιοποίησις τῆς («νεο-»)Ἑλληνικῆς ἀπαιτεῖ γνώσι καὶ ἐμβάθυνσι στὴν ζωντανὴ ἱστορία της.

Ἡ γνωριμία μας μὲ τὰ ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ καὶ τὴν λόγια παράδοσί μας, ἀπαιτεῖ, τόσο γιὰ τοὺς Ἕλληνες ὅσο καὶ γιὰ τοὺς ξένους, τὴν ἐκμάθησι τῶν τόνων καὶ τῶν πνευμάτων. Ὁ ἐξοβελισμὸς τους συνιστᾶ βίαιη ἀποκοπή μας ἀπὸ τὴν γλωσσική μας κληρονομιά. Μετατρέπει τὸ γένος μας σὲ λαὸ πρωτογόνων ἰθαγενῶν χωρὶς γραφὴ καὶ χωρὶς μνήμη, στοὺς ὁποίους προσφέρεται (ἀπὸ κάποιους… ἱεραποστόλους τοῦ βιομηχανικοῦ καπιταλισμοῦ; ) ἕνα πρόχειρο μέσον ἐργαλειακῆς καταγραφῆς τῆς προφορικῆς τους ὀμιλίας. Καὶ μᾶς ἀποκόπτει ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν γλωσσική μας κληρονομιά, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὁλόκληρη τὴν πολιτισμένη ἀνθρωπότητα, ἡ ὁποῖα ἐντρυφεῖ στὰ Ἑλληνικὰ νάματα, παγκόσμια πλέον κληρονομιά, μέσῳ αὐτῆς τῆς γραφῆς. Συνιστᾶ ἐθνικὴ λοβοτομή, συνιστᾶ πατροκτονία.

Οἱ ἀρχαῖοι δὲν ἔγραφαν τοὺς τόνους καὶ τὰ πνεύματα, ἀλλά, τουλάχιστον, τοὺς εἶχαν ζωντανοὺς στὴν προφορά (ἐν μέρει). Ἀλλά, δὲν εἶχαν, ἐν πολλοῖς, οὔτε κἄν πένα καὶ χαρτί, γιὰ νὰ ἀσκοῦν τὴν καλλιγραφία. «Οἱ ἀρχαῖοι» ὡς στεῖρο πρότυπο ἔναντι τῆς μετέπειτα «παρακμῆς» εἶναι προσέγγισις ἀνιστόρητη καὶ ξεπερασμένη, φέρουσα πολιτικὲς καὶ ἱστορικὲς προκαταλήψεις, καὶ ἐθνικῶς ἐπιζήμια. «Οἱ ἀρχαῖοι», ὅμως, ὡς κλασσικὸ πρότυπο, ὅσον ἀφορᾶ στὴν φιλολογία καὶ τὴν γραμματική, εἶναι, ἀκριβῶς, οἱ Ἀλεξανδρινοί! Αὐτοὶ εἶναι «οἱ ἀρχαῖοι» μας στὴν τέχνη τῆς γραφῆς, οἱ ὁποῖοι ἐφηῦραν τοὺς τόνους, τελειοποίησαν τὴν ἀρχαϊκὴ καὶ πρωτογενὴ ἀκόμη γραφὴ ποὺ παρέλαβαν (ἐν πολλοῖς ἀπὸ τὸ μάρμαρο καὶ τὸν πηλό), γιὰ νὰ γίνει ἡ γλῶσσα μας παγκόσμια καὶ αἰώνια. Ἡ ἀνάπτυξις τῶν στολιδιῶν τῆς γραφῆς μας εἶναι, συνεπῶς, ἐξέλιξις, πλουτισμὸς τῆς ἀρχαίας κληρονομιᾶς· ὁ ἐξοβελισμός τους εἶναι πτώχυνση καὶ ἀκρωτηριασμός. Ἡ ὑπεράσπισις τοῦ πολυτονικοῦ, λοιπόν, δὲν εἶναι στείρα προγονολατρία, ἀλλά, ἀντιθέτως, πραγματικὴ ἀποδοχὴ τῆς ἐξελίξεως, καὶ ἐπαφὴ μὲ τὴν διαχρονικὴ γλωσσική μας κληρονομιά. Δὲν εἶναι τὸ παρελθόν, ἀλλὰ γέφυρα πρὸς αὐτό, καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ξανὰ στὸ παρὸν καὶ στὸ μέλλον. Δὲν εἶναι πορεία πρὸς τὰ πίσω, ἀλλὰ ἀνακύκλωση τοῦ χρόνου, κατάργησις τῆς χρονικῆς γραμμικότητος καὶ διαρκὴς ἀναζωογόνηση τοῦ παρελθόντος στὸ παρὸν καὶ μαζὶ στὸ μέλλον.

Ἀκόμη καὶ τὴν αἰσθητικὴ τῆς γραφῆς, τὴν ἔπλασαν οἱ αἰῶνες καὶ οἱ γενεὲς γενεῶν τῶν προγόνων μας, ὅπως οἱ αἰῶνες τῆς Ἑλληνικῆς Φύσεως τοὺς κολπίσκους τῶν ἀκτῶν μας. Στὴν λεπτότητα καὶ τὴν χάρι τῶν στολιδιῶν τῆς γραφῆς μας ἀντανακλοῦν τὰ κύματα τοῦ Αἰγαίου, τὰ κιονόκρανα τῶν ἀρχαίων ναῶν μας, οἱ ἀκτογραμμὲς τῶν νησιῶν καὶ τῶν βουνῶν μας, τὰ ξωκκλήσια μας καὶ τ᾿ ἀμπέλια μας, ὅπως μᾶς τονίζει ὁ Ἐλύτης, οἱ δίπλες τῆς φουστανέλας τῶν κλεφταρματολῶν μας καὶ τὰ μαῦρα κοντυλογραμμένα φρύδια τῶν κοριτσιῶν μας. Ἡ βάρβαρη βιομηχανικὴ ἰσοπέδωσις τῆς γραφῆς μας, τὸ φασιστικὸ κούρεμα μὲ τὴν ψιλὴ τῶν φωνηέντων, ποὺ θέλει τὰ γράμματά μας, ἄχαρα ἐργαλειακὰ ἐξαρτήματα βγαλμένα ἀπὸ τὸν βιομηχανικὸ τόρνο, συνιστᾶ πολιτιστικὸ ἔγκλημα, μὲ ἀνυπολόγιστες προεκτάσεις.

Φειδίας Ν. Μπουρλᾶς, Πληροφορικός