Ελληνικός Μεσαίωνας

Η Μονή της Μεγίστης Λαύρας υπήρξε το πρώτο μεγάλο κοινόβιο στο , Aγιο Ορος.

Η παράδοση λέει, ότι ιδρύθηκε το 963 από τον μοναχό Αθανάσιο, προσωπικό φίλο του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά, στη χρηματική βοήθεια του οποίου και στηρίχτηκε.

Ο διάδοχος του Φωκά, αυτοκράτορας Ιωάννης Τσιμισκής υπέγραψε το 972 τον περίφημο Τράγο, το πρώτο τυπικό του Αγίου Όρους, στο οποίο ορίζεται ένα καθεστώς συνύπαρξης του αναχωρητικού και του κοινοβιακού συστήματος.

Στη μονή υπάρχει τοιχογραφία που απεικονίζει του Σοφό Σόλωνα.

Η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, στη χερσόνησο του Άθω, χτίστηκε το 972 . Η ανέγερση των σημερινών κτισμάτων έγινε στα χρόνια του αυτοκράτορα Μανουήλ Α’ Κομνηνού.

Η βιβλιοθήκη της μονής διαθέτει ανεκτίμητους θησαυρούς. Μεταξύ άλλων 1700 χειρόγραφα και περισσότερα από 10.000 έντυπα βιβλία.

Το 1749 στη µονή ιδρύθηκε η γνωστή Αθωνιάδα Σχολή, που σε εποχές δίσεκτες για το Γένος προσέφερε γνώση και µορφωση πνευµατική.

Στην κεντρική πύλη της Μονής, οι πρώτες τοιχογραφίες που αντικρίζει ο προσερχόμενος προσκυνητής απεικονίζουν τον Απόλλωνα (άνω δεξιά) και τον Έλληνα βασιλέα της Αιγύπτου Θούλη (άνω αριστερά). Οι τοιχογραφίες αυτές ιστορήθηκαν στα 1870.

Υπάρχουν ακόμα απεικονίσεις του Σοφού Πλάτωνος, του Σοφού Αριστοτέλη και του Σοφού Σοφοκλή.

*****************************************************************************************

Στη Σιάτιστα Κοζάνης, στον Προφήτη Ηλία, μία εκκλησία που κτίστηκε το 1701 και παραμένει κλειστή εδώ και χρόνια λόγω σεισμού, υπάρχουν τοιχογραφίες με παραστάσεις αρχαίων Ελλήνων Φιλοσόφων.

Στον γυναικωνίτη της Αγίας Παρασκευής, της παλαιότερης εκκλησίας της Σιάτιστας (1667), υπάρχουν απεικονίσεις των Σόλωνα, Πλούταρχου, Αριστοτέλη, Πλάτωνα, Θουκυδίδη και Σίβυλλας, ενώ ακριβώς από πάνω υπάρχει σχεδιάγραμμα του γενεαλογικού δένδρου του Ιησού.

*******************************************************************************************

Στo νησάκι της λίμνης των Ιωαννίνων, δυτικά του χωριού, βρίσκεται η Μονή του Αγίου Νικολάου των Φιλανθρωπινών. Με την ίδρυση και την ιστορία του μοναστηριού συνδέεται άμεσα η μεγάλη βυζαντινή οικογένεια των Φιλανθρωπινών, της οποίας πολλά μέλη έλαβαν μεγάλα αξιώματα στη διοίκηση του βυζαντινού κράτους. Κλάδος της οικογένειας αυτής μετοίκησε από την Κωνσταντινούπολη στα Γιάννενα με την ίδρυση του Δεσποτάτου της Ηπείρου (1204).

Ο πρώτος Ναός της Μονής χτίστηκε το 1292, από τον ο Μιχαήλ Φιλανθρωπινό.

Στο νότιο εξωνάρθηκα και αριστερά της εισόδου του Ναού, εικονίζονται ολόσωμοι, επτά Ελληνες φιλόσοφοι, ο Πλάτων, ο Απολλώνιος , ο Σόλων, ο Αριστοτέλης, ο Πλούταρχος, ο Θουκυδίδης και ο Χείλων.

Ο παιδευτικός χαρακτήρας των τοιχογραφιών συνδέεται με την πνευματική αίγλη της Μονής, στην οποία, σύμφωνα με την παράδοση, λειτουργούσε Εκπαιδευτήριο από της ιδρύσεως της, καθώς και το “Κρυφό Σχολειό” του Νησιού. Στη βιβλιοθήκη της φυλάσσονταν ο “Κουβαράς”, χειρόγραφος κώδικας, όπου οι μοναχοί κατέγραφαν το χρονικό της Ηπείρου.